Het koolstofgrenscorrectiemechanisme van de EU (CBAM) verliet zijn overgangsperiode en trad op 1 januari 2026 in zijn definitieve periode. Voor iedereen die goederen invoert die binnen het toepassingsgebied vallen, verandert het twee zaken: er hangt nu een kost aan ingebedde koolstof, en er is een nalevingsrol die iemand in de keten moet opnemen.
In dit artikel
Wat onder het toepassingsgebied valt
CBAM geldt voor de invoer van goederen waarvan de productie koolstofintensief is en die worden beschouwd als gevoelig voor koolstoflekkage. Het initiële toepassingsgebied omvat cement, ijzer en staal, aluminium, meststoffen, elektriciteit en waterstof, samen met een aantal geselecteerde precursoren. In juni 2026 bepaalde de Raad zijn onderhandelingspositie over het voorstel van de Commissie om het mechanisme uit te breiden naar bepaalde downstreamgoederen en de waarborgen tegen ontwijking te versterken. Het is nog geen aangenomen wetgeving, maar de grens schuift eerder naar buiten op dan dat ze zich vastzet.
Voor een portefeuille van mineralen en specialiteiten is de blootstelling beperkt maar reëel. Het is de cementlijst en niet de aluminiumlijst die zo’n gamma vat — gecalcineerde kleien (GN 2507 00 80), cementklinker (2523 10 00) en aluminiumhoudend cement, inclusief calciumaluminaatcementen (2523 30 00). Alumina en kunstmatig korund (GN 2818) staan er helemaal niet op, en de aluminiumsector begint bij ruw metaal (7601). Het toepassingsgebied wordt bepaald door de douaneclassificatie, niet door de productfamilie, dus de enige betrouwbare methode is de GN-codes op uw eigenlijke invoeraangiften te vergelijken met de CBAM-goederenlijst. Ga er niet van uit dat een kwaliteit buiten het toepassingsgebied valt omdat ze meer op een mineraal dan op een metaal lijkt.
De drempel van 50 ton
Er is één enkele massadrempel van 50 ton CBAM-goederen per invoerder per kalenderjaar. Daaronder gelden de verplichtingen niet. Overschrijdt u ze, dan gelden ze voor alles wat dat jaar is ingevoerd, niet alleen voor het surplus — en moet een invoerder, of zijn indirecte douanevertegenwoordiger, de status van toegelaten CBAM-aangever hebben.
Die drempel bepaalt het gedrag sterker dan de koolstofprijs. Een speciaal additief dat in tientallen kilo’s wordt ingevoerd, komt er niet in de buurt. Een bulkmateriaal binnen het toepassingsgebied gaat er met een handvol ladingen over. Veel inkopers zullen vaststellen dat ze er ofwel ruim onder blijven ofwel duidelijk onder vallen, met weinigen daartussenin — wat de beoordeling snel maakt, en de moeite waard om ze effectief te doen in plaats van te veronderstellen.
Status van toegelaten aangever
De toelating wordt aangevraagd bij de nationale bevoegde autoriteit van de lidstaat waar de invoerder gevestigd is, via de Authorisation Management Module van de Commissie. Ze is niet onmiddellijk verkregen, en ze is een voorwaarde om goederen binnen het toepassingsgebied boven de drempel in te voeren — ze hoort dus in een projectplanning, niet op een to-dolijst.
Aangevers rapporteren vervolgens jaarlijks de in hun invoer ingebedde emissies en leveren de overeenstemmende certificaten in. De eerste CBAM-aangifte moet uiterlijk op 30 september 2027 ingediend zijn, voor de invoer van 2026, waarbij de certificaten op dat moment worden ingeleverd.
Hoe certificaten geprijsd worden
Certificaten worden door de lidstaten verkocht op een gemeenschappelijk centraal platform, en pas vanaf 1 februari 2027 — de verplichtingen voor 2026 worden achteraf afgerekend. Ze worden geprijsd op basis van de veilingprijs van de emissierechten in het emissiehandelssysteem van de EU, uitgedrukt in euro per ton CO₂. De periode waarover het gemiddelde wordt berekend, wordt met de tijd korter: een kwartaalgemiddelde in 2026, dat overgaat naar een weekgemiddelde vanaf 2027. De Commissie publiceerde de eerste kwartaalprijs in april 2026.
Waar in het land van productie al een koolstofprijs is betaald, kan het overeenstemmende bedrag in aftrek worden gebracht — waardoor het eigen koolstofregime van de producent een commercieel relevant gegeven over hem wordt, naast prijs en levertijd. Emissies mogen worden aangegeven op basis van geverifieerde werkelijke waarden of van de toepasselijke standaardwaarden; werkelijke waarden vereisen verificatie, maar zijn doorgaans in het voordeel van een efficiënte producent.
Waarom het uitmaakt wie als invoerder optreedt
Dit is het praktische gevolg voor de inkoop, en het volgt exact dezelfde logica als REACH. CBAM-verplichtingen rusten op de invoerder. Dezelfde ton van hetzelfde materiaal bij dezelfde producent kopen levert een volledig andere nalevingspositie op, afhankelijk van wie het over de grens brengt.
- Koopt u EXW of FCA bij een producent buiten de EU, dan bent u de invoerder. Registratie, rapportering, verificatie en aankoop van certificaten zijn voor u, en het tonnage telt mee voor uw drempel van 50 ton.
- Koopt u bij een in de EU gevestigde distributeur die het materiaal al heeft ingevoerd en ingeklaard, dan koopt u goederen in het vrije verkeer. De CBAM-verplichting lag bij hen.
Geen van beide is intrinsiek beter. De eerste weg kan goedkoper zijn per ton; de tweede neemt een administratieve en rapporteringslast weg en houdt u onder een drempel. Wat telt, is dat het nu een bewuste beslissing is met een kost eraan verbonden, en niet langer een detail van de leveringsvoorwaarden dat geregeld wordt door wie het transport boekt.
Wat u nu doet
- Haal twaalf maanden invoeraangiften op en vergelijk de GN-codes met de CBAM-goederenlijst. Bepaal het tonnage per code.
- Reken voor alles wat binnen het toepassingsgebied valt uit of u over alle CBAM-goederen samen boven 50 ton per jaar komt — het is één drempel, niet één per product.
- Is dat zo, start dan nu de aanvraag voor de status van toegelaten aangever; de eerste aangiftedeadline is september 2027, maar de toelating is een voorwaarde om in te voeren.
- Vraag uw producenten buiten de EU of zij geverifieerde werkelijke emissiegegevens kunnen leveren, en of er aan de oorsprong al een koolstofprijs betaald wordt.
- Herbekijk de Incoterms op invoer die binnen het toepassingsgebied valt. Aankopen bij een in de EU gevestigde leverancier verschuift de verplichting; DDP doet dat alleen wanneer de verkoper zelf in de EU gevestigd is of inklaart via een indirecte douanevertegenwoordiger in de EU, want de aangever moet in de EU gevestigd zijn. Zet dat af tegen het verschil per ton.
- Volg de uitbreiding naar downstreamgoederen: de Raad bepaalde zijn onderhandelingspositie in juni 2026, en bij aanname zal ze bijkomende producten binnen het toepassingsgebied brengen.
Regelgevend overzicht per juli 2026, op basis van de gepubliceerde CBAM-richtsnoeren van de Europese Commissie. Dit is geen juridisch of douaneadvies — bevestig uw eigen classificatie en verplichtingen bij uw douanevertegenwoordiger.
